جشن‌ها و آیین‌ها

جشن‌ها و آیین‌ها

جشن نوروز

پیش از آنکه نوروز آغاز شود، همه کنش های فرهنگی مرسوم چون آتش افروزی در شب چهاشنبه سوری، خانه تکانی، خرید شیرینی و پیراستن ظاهر انجام می شود.

سفید کردن دیوار

زنان در گذشته از ۱۰تا ۱۵ اسفند ماه به دامان طبیعت رفته و نوعی گل را با خود به خانه می آورند. این گل معدنی برای لکه گیری و سفیدکردن دیوارهای خانه به کار می رفت. بیشترین حجم از گل سفید بومهن در جنوب روستای طاهرآباد، منطقه گیل دره (دره گل) یافت میشود.

شال انداز

نزدیک جشن نوروز، مردم شال های بلند بافتنی را از میان درب و یا پشت بام به درون خانه یکدیگر می انداختند. صاحب خانه با دیدن شال، خوراکی و یا پیشکشی را به آن می بست و سپس آن فرد شال را به سمت خود می کشید.

شال اندازی از نظر مفهومی و شیوه اجرا،همسانی فراوانی با آیین قاشق زنی دارد. در منظومه آشنای حیدربابایه سلام نیز بدان اشاره شده است.در این چکامه می خوانیم: 

شال ایسته دیم منده ائوده آغلادیم

بیرشال آلیب،تئز بئلیمه باغلادیم

غلام گیله قاشدیم،شالی سالادیم

فاطمه خالا منه جوراب باغلادی

خان ننه می یادا سالیب آغلادی

مفهوم این سروده چنین است: هنگام جشن،هر کسی طبق سنت شالش را از جایی پایین می انداخته. شاعر با گریه و شور و تکاپو شالی را گرفته و به کمر می بندد. تا خانه غلام می رود. شالی می اندازد و خاله جورابی به شالش می بندد، ولی او به یاد مادربزرگش می افتد و گریه میکند.

شب نشینی

گردهمایی در شب های سرد زمستان زیر کرسی های گرم،رونق داشت.مردم تنها به خانه بستگان خود به شب نشینی نمی رفتند؛بهتر از آن،گاهی سنت نشینی در بین اهالی و سرزده انجام می شد.

هرگاه در کوی و برزن دو گروه به یکدیگر بر می خوردند، قاعده بر این بود که به خانه آن کَس بروند که نزدیک تر است. خوراکی های این بزم رنگارنگ و جوراجور از باغهای کشاورزان آماده می شد. زنان میوه هایی مانند سیب، زردآلو و قیصی را که پیشتر خشک کرده بودند، برای این شب نشینی ها آماده می کردند. هسته زردآلو و قیصی، سنجد و بادام هم آجیل این مهمانی های شبانه بود که همراه با گپ زدن ها خورده می شد.

اسب سواری

در بیشتر خانه ها قاطر و اسب پیدا می شد و از هر چهارپا برای کاری بهره میگرفتند. اسب در آیین های این مردمان جایگاهی ویژه داشت. سوارکاران اسب های خود را در جشن هایی مانند ((ششم بهمن)) و((بیست وچهاراسفند))گرد هم آورده و با این جاندار، به اجرای نمایش می پرداختند.

سمنوپزان

پختن سمنو به عنوان یک آیین مذهبی به ویژه در میان زنان مرسوم بوده و اکنون نسل نو نیز به پیشواز آن رفته است.

سمنوپزان در بومهن با انگیزه ابراز ارادت به حضرت فاطمه زهرا(ع) پخته می شود.پ یشتر در پگاه روز سمنوپزان، زنان و دختران فامیل به خانه فرد نذری دهنده می رفتند.آنها جوانه های گندم را که از پیش در سینی های مخصوص پرورش داده شده بود، در هاون های سنگی یا چوبی کوبیده و آب بدست آمده را در دیگ می ریختند، سپس آرد بدان افزوده و پخت سمنو را به دست زنی خبره می سپردند. در این هنگام،آتش زیر دیگ را با دمایی دقیق افروخته و با مراقبت از آن سمنو را آماده می کردند.

در این آیین کارهای دیگری بوده که رنگ باخته است؛ مثلا پیش از این، زنان بسیاری را دعوت کرده و آنها نیز بنا به توان خود آرد گندم،کله قند و یا شیرینی می آوردند. به نظر می رسد از میان روستاهای منطقه،مردم روستای طاهرآباد بیشتر به این رسم پایبند مانده و همچنان آن را ادامه می دهند.

خروس خوران

صوفی مسلکان سیاه بند، لوران و شهرآباد خوردن گوشت خروس را با ارزش انگاشته و به این رسم پایبند بوده اند. البته شمار زیادی از صوفی ها نسبت دادن این آیین را به فرقه خود نادرست و بی پایه پنداشته و می گویند مردم گوشت خروس را به سبب طبع گرمش در شب های زمستان استفاده می کردند؛ اما این نه در شب یلدا ونه ویژه صوفی ها بوده است.

نوشته‌های مشابه

  • وضعیت اقلیمی

    وضعیت اقلیمی سازمان جنگلها و مراتع، پهنه اقلیمی استان تهران را از نظر خشکی و نوسان دما، به ۱۰ کلاس تقسیم کرده است. در این تقسیم بندی،بومهن در اقلیم نیمه خشک با زمستانهای خیلی سرد و تابستانهای گرم قرار گرفته است. البته بلندی های شمالی بخش بومهن،در اقلیم نیمه مرطوب واقع شده و هوای آبادی های…

  • هویت شهر

    هویت شهر شاید هیچ کارشناس شهری را نتوان یافت که گسترش بومهن را از نگر کالبدی افتخار آمیز بداند و یا این گسترش نامتوازن و نا هماهنگ شهر را تایید کند. فراتر از این فراخ شدن پر زیان،پیوندهای فرهنگی شهر نیز سست شده و رو به ویرانی رفته است. اینجا زمانی حال و هوای روستاگونه داشت و پیشه…

  • محله ده بومهن

    محله ده بومهن محله ای که هم اکنون با نام ده بومهن شناخته می شود، محدوده اصلی روستای بومهن را در گذشته تشکیل می داده است. روستای بومهن پس از پیوستن به شهر ، تبدیل به محله ده بومهن شد. بنابراین، هرگاه در متون تاریخی از روستای بومهن سخن می رود، مراد محله ده بومهن…

  • جغرافیای طبیعی

    جغرافیای طبیعی سیر جایگاه در تقسیمات کشوری تهران نزدیک به دویست سال پیش،روستاها و دهات بسیار کوچک و پراکنده ای را در بر میگرفته که شامل سه منطقه اصلی بوده است: ری، قصران،شمیران. بُومهن در منطقه دوم،یعنی قصران قرار داشته است.واژه قصران عربی شده نام ایرانی (کَهسران) ((کُوهسران)) است. این منطقه بزرگ و تاریخی در…

  • فضاهای فراغت

    فضاهای فراغت باغ‌ها و بوستان‌ها مردمان این دیار، باغهای سرسبزی را به یاد می آورند که با محله های جنوبی شهردر آمیخته بوده اند.آن روزها، فضاهای سبز و خانه ها، نقشی برابر در ساخت سیمای شهر داشتند. مانند باغ ایران نژاد در خیابان ((دلجو)) فراوان بود و رهگذران از آن بهره مند بودند. هنگامی که ساخت و ساز فراوان شد، محله ها به عنوان پاره های جدانشدنی شهر،دگرگون…

  • موسیقی

    موسیقی جایگاه موسیقی در جامعه بومهن زندگی بسیاری از مردم سرزمین ایران،ایلی و عشایری است.این روش زندگی همواره با کوچ شبانان همراه بوده است.یافتن چراگاه و علف زار همچون کرداری گسترده در میان کوچ روها و در زیر سُم رمه ها آغاز می شود؛ آغازی که برای عشایر بومهن با بیم ها،درگیری با طبیعت و…

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *